Tagarchief: Mobiliteit

malmc3b6-bicycles

Visionair Malmö: minder wagens, meer fietsen

Malmö is ambitieus. Dat werd snel duidelijk toen een groep Vlamingen vorige week met aandacht zat te luisteren naar het verhaal van Björn Wickenberg. Hij is verkeersverantwoordelijke van de Zweedse stad en was in kader van het Care-North project te gast in Gent. Oikos nodigde hem uit voor een inspiratie-avond.

“Malmö telt zo’n 300.000 inwoners en tegen 2030 verwachten we een groei van 100.000 inwoners. Van grote files, zoals jullie grootsteden die kennen, blijft Malmö voorlopig gespaard. Wat we ook ten alle kosten zo willen houden.” opent Wickenberg. “Wij willen de files voorkomen in plaats van ze te moeten genezen.”

Een zeer gerichte aanpak

Resultaat van een strategische denkoefening was een zeer ambitieus mobiliteitsplan met concrete doelstellingen. Het terugdringen van de wagen in het stadscentrum stond al snel bovenaan de agenda. Naast het pendelgedrag naar Malmö, wou men ook de verplaatsingen in de stad aanzienlijk terugdringen; Van 41% naar 30%. [Ter vergelijking: Brussel, Antwerpen en Gent kenden in 2008 respectievelijk cijfers van 47%, 61% en 63%. Enkel Antwerpen kende in de laatste jaren een significante verbetering naar 41% in 2010.]

malmodoelstellingen

Om dit te bereiken zijn er de komende vijf jaar focuspunten:

  • Wandelen, fietsen en het nemen van openbaar vervoer krijgen voorrang. Ook connecties tussen verschillende vervoersmiddelen worden geprioriteerd.
  • Autoverkeer wordt teruggedrongen door concrete maatregelen zoals minder parkeerplaatsen, hogere parkeertarieven en meer rijvakken voor openbaar vervoer en fietsers.
  • Propere, efficiënte en stille voertuigen worden gepromoot.
  • Een vernieuwd mobiliteitsplan wordt opgemaakt als deel van de overkoepelende verkeersstrategie voor Malmö.
  • Inzetten op het wijzigen van mobiliteitsgedrag a.d.h.v. communicatie en marketing.

No Ridiculous Car Trips

Vooral de laatste doelstelling realiseren is de taak van Björn Wickenberg. Zijn zeskoppige team houdt zich dan ook quasi uitsluitend bezig met mobiliteitscampagnes. Eén van de belangrijkste bevindingen van een grootschalig onderzoek naar het mobiliteitsgedrag (2003) was het hoge aantal korte verplaatsingen met de auto. De helft van de trips onder de 5 kilometer werden met de wagen gedaan. Een bedje waar trouwens ook Vlaanderen ziek in in is. Zo bleek nog uit het recente onderzoek naar het verplaatsingsgedrag door de Vlaamse overheid.

Bijna een vijfde is korter dan 1 km.
53% blijft binnen een fietsbare afstand van 5 km.
Slechts 12% van de verplaatsingen is langer dan 25 km.

Daarom werd in 2006 ‘No Ridiculous Car Trips’ opgestart. Gesteund door Europa slaagde het project er in het aantal korte verplaatsingen aanzienlijk terug te dringen door er een sociaal stigma aan te koppelen. Malmö verzamelde getuigenissen doordat inwoners de meest belachelijke trips van buren, familie en vrienden konden doorsturen. €120.000 kostte de eerste campagne. Een groot bedrag gaf Wickenberg toe, maar klein in verhouding met grotere stadsprojecten. Bovendien is de economische return bijzonder hoog. De campagne vindt nu jaarlijks plaats in mei en kent grote bekendheid bij de inwoners van Malmö. Meer info over het project vind je in onderstaand filmpje.

Meer dan campagnes

Daarnaast zet Malmö ook volop in op infrastructuur. “Dedicated buslanes don’t cost a lot, just some courage. And the return is enormous.” Met die woorden zette Wickenberg de puntjes op de ö. Politieke moed en een duidelijke visie, daarmee inspireerde Malmö de aanwezigen in Gent.

Lees het Twitterverslag van de avond via #duurmob met o.a. ook een getuigenis uit Bremen. De Malmö-presentatie kan je via deze link bekijken. En zij die nog meer informatie over Malmö en hun fietspromoties willen, check volgend Youtube filmpje.

El Bingle - tin traffic jam - flickr - http://www.flickr.com/photos/lewis_bingle/11714086533/

Tegenlicht: “Hoe raken wij de auto kwijt?”

Wat ons betreft een must-see, de Tegenlicht-uitzending “Hoe raken we auto kwijt” (16 februari 2014). Een aanleiding voor de reportage is de vraag de markt reageert op het feit dat jongeren geen auto meer wensen te bezitten. De reportage begint trouwens met een erg straf citaat van Bill Ford, voorzitter van Ford: “The freedom of mobility does not necessarily equate with the freedom of individual ownership… there will be many other forms of shared mobility.” De industrie is duw wel degelijk alert voor de veranderingen, zoals we hier eerder al signaleerden. De reportage kan ook een ander licht werpen op de discussie rond rekeningrijden.

Autodelen in Antwerpen, foto detail via zoe verbaeten, zoeverbaeten.wordpress.com

Volwassen toekomst voor autodelers

De toekomst ziet er goed uit voor u, autodeler. U bevindt zich in een segment van de economie dat voor kort niet bestond, en waarvan de tweecijferige jaarlijkse groei duidelijk maakt dat het gewild is, relevant zelfs.

Uw vervoer is goedkoop, vooral in het geval van particulier autodelen. Het is zelfs zo dat u perfect de kosten voor een wagen op voorhand kent.

U kiest bewust wanneer u een wagen wenst te gebruiken, dus daarnaast fietst u of gaat u te voet. Die variatie is goed voor uw gezondheid .

U hebt geen parkeerproblemen meer. Beter nog, gemeentes reserveren parkeerplaatsen specifiek voor u. Want uw gedrag creëert open ruimte in de stad. Van alle positieve effecten die u, autodeler, teweegbrengt, veroorzaakt uw teruggeven van ruimte het sterkste effect.

U bent goed georganiseerd. De afgelopen tien jaar werden juridische en organisatorische knelpunten weggewerkt. U beschikt nu over specifieke verzekeringen die uw gedeelde acties dekken.

Met uw inititiatief verlaagt uw impact op het milieu gevoelig. Elke deelwagen houdt vier tot dertien wagens uit de straat. U verlaagt uw koolstofuitstoot met het equivalent van zes volwassen bomen per jaar per wagen.

Naar men zegt zou u ook gelukkiger zijn.

En blijkbaar kan het nog beter. Dat vonden Autopia, Cambio en Dégage ook. Voor de tiende verjaardag van Autopia wordt een koepelorganisatie opgezet. U kunt uitkijken naar verdere vereenvoudiging van het autodelen, nieuwe initiatieven, vertegenwoordiging van uw belangen bij de overheid. Structurele verankering heet dat.

Coming of age van de deel-economie? De eerste stappen lijken gezet.

5495289626_edde1f5f24_b1

Koolstofarm België 2050: Doe het Zelf

De transitie hapert. België koolstofarm krijgen blijft een weerbarstig verhaal. In Warschau bengelden we schamel achteraan. We dienden toe te geven wat al lang geweten was: onze 2020 doelstellingen zijn niet haalbaar. Versnippering op regionaal en organisatorisch vlak leiden tot een bloedeloze impasse. Als de blinden van Breugel waggelen we een toekomst in op basis van “korte termijn denken”, “afwezigheid van goed bestuur” en het “ontbreken van een duidelijk strategisch kader” zoals het nationaal onderpresteren verklaard werd door de nieuwe voorzitter van de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling, Magda Aelvoet.

Gelukkig geven enkele verlichte lieden van onze federale administraties de moed niet op. Met een nieuw initiatief (http://www.klimaat.be/2050) trachten ze een zwalpend schip terug op koers te krijgen. Het roer van dienst is een nieuwe rekentool en een rapport: “Scenarios for a Low Carbon Belgium by 2050″ wat zoveel betekent als “Hoe gaan we België koolstofarm maken tegen 2050?”. (Links: Samenvatting en Volledige Rapport)

Onze mening (waar zijn de zeronauts in de regering?)

Het rapport wordt gekenmerkt door veel goede wil en een pak halfbakken conclusies. Zoals Bernard Mazijn het stelde: “Ik vrees dat dit rapport jullie te comfortabel doet voelen.” Wij misten vooral de terugkoppeling naar onszelf, de burgers van dit land. Vreemd want gedurende presentatie stond onze collectieve verantwoordelijkheid centraal - onthou de woorden “met zijn allen”, “ensemble”, “allen”, “gedragsverandering”, …. Ons bescheiden vermoeden is dat het engageren van “het collectief” veel meer vraagt dan de mening van 150 experts. “Men is er zich bewust van”, werd er verteld maar de antwoorden tijdens het vraaggesprek bleven steken op het niveau van groepsaankopen, gedeeld wonen, en de holle slogan “iedereen kan duurzame keuzes maken, elke dag”, yeah… sure. Voor de ware zeronaut valt het geheel dus te licht uit maar we halen er voor u het beste naar boven, en een beetje kritiek.

De rekentool (Creëer je eigen scenario’s)

Een vernuftig stukje webapplicatie dat toelaat met veel knopjes te spelen. De bedoeling is dat we zelf onze visie op een koolstofarm België 2050 simuleren. Wij probeerden voor zeronaut de 100% te halen maar dat lijkt onmogelijk (hierzo). Het ding heeft vooral een educatieve waarde (duurzaamheid, complexe systemen, …). Hoewel hevig gepromoot door de gezagvoerende opperambtenaar en zijn baas federaal staatsecretaris van leefmilieu Melchior Wathelet zal het vele werk dat in het ontwikkelen kroop relatief weinig respons krijgen.

Een map van koolstofarme initiatieven in België en Europa

De initiatieven dienen overheidsgesteund te zijn, een interessant overzicht. Let op Limburg – de streek van de steenkooldelvers munt uit in antikoolstofinitiatieven. Revenge, a dish eaten cold…

Het plan: 80% tot 95% minder broeikasgassen uitstoten in 2050

De eerste grafiek van het rapport is direct een miskleun. Afgaand op de hellingsgraad in het midden van de grafiek projecteert men hier verwachte snelheden van NMBS treinen tot 2050. Weergegeven met een weinig fraai samenspel van lijnen en kleuren.

Nota: Die -5,1% per jaar is geen lineare extrapolatie maar een pijl, symbool van “een utopie”.

Het rapport zelf: “Economische groei komt niet in het gedrang”

Een bijzonder bevreemdende conclusie nadat gesteld werd dat “computing external costs and benefits of the scenarios, (…), fall beyond the scope of this study.” Via 5 scenario’s die vertrekken van het 2020 scenario van de EU – dat we al niet halen - schetst men dan mogelijke toekomsttrajecten…

Het kern (core) scenario lijkt het belangrijkste: op alle vlakken zoveel mogelijk doen maar vooral redelijk blijven. De 95% doelstelling wordt als onmogelijk aangenomen, zoveel werd impliciet bevestigd door het gehamer op de 80 door de heer Wathelet. De grafiek vindt u hieronder.

Mijlpalen: handig overzicht

Met dank voor dit handige schema. Een duidelijke en bruikbare beleidsbenchmark.

De conclusies.

(Dit artikel werd aangepast - ingekort - door de auteur op 28/11)

auto-cuba-floris-van-cauwelaert

Marc Andreessen: “Jongeren vandaag bezitten liever smartphone dan auto”

auto-cuba-floris-van-cauwelaert

In een interview met CNN Fortune zegt Marc Andreessen twee intrigerende dingen over mobiliteit: Het eerste is een denkoefening met als centrale probleemstelling: wat als je een perfecte match kan maken tussen vraag en aanbod op het vlak van transport? Het tweede is een stelling over de jeugd van tegenwoordig: die willen, om vrij te zijn, in de eerste plaats liever een smartphone bezitten dan een auto. En wat die auto betreft: als ze maar toegang hebben tot de functie ervan, hoeven ze die niet per sé te bezitten. Waarmee de contouren van een nieuw begrip van vrijheid zich aftekenen. Marc Andreessen is niet de minste. Hij is als mede-oprichter van Mosaic en Netscape internet-pionier. Vandaag geldt hij als één van de meest invloedrijke venture capitalists in Sillicon Valley.

1ste citaat: de denkoefening

Over hoe wat er gebeurt als er in transport een perfecte match ontstaat tussen vraag en aanbod. Te weten, vandaag al bestaan hier interessante experimenten rond van Zipcar, Uber en vele anderen.

“(…) what if access to cars was just automatic? What if, whenever you needed a car, there it was? And what if other people who needed that same ride at that same time could just participate in that same ride? What if you could perfectly match supply and demand for transportation?

Taken a step further, what if you could bring delivery into it? Two people were going to drive between towns, and there was also a package that needed to go. Let’s also put that in there so we can fill a seat with a package. Just run the thought experiment and say, “What if we could fully allocate all the cars, and then what if we could have the cars on the road all the time?”

And of course the answer is a whole bunch of things fall out of it. You’d need far fewer cars. The number of cars on the road would plummet by 75% to 90%. You’d instantly solve problems like congestion. You’d instantly solve a huge part of the emissions problem. And you’d cause a huge reduction in the need for gas. And then you’d have this interesting other side effect where you wouldn’t need parking lots, at least not anywhere near the extent that you do now. And so you could turn a lot of parking lots into parks.”

2de citaat: jongeren en auto’s

Over hoe jongeren liever flexibel toegang hebben tot de functie van een auto, dan de auto echt te bezitten (en af te betalen).

“Take teenagers 20 years ago and ask them would they rather have a car or a computer? And the answer would have been 100% of the time they’d rather have a car, because a car represents freedom, right? Today, ask kids if they’d rather have a smartphone or a car if they had to pick and 100% would say smartphones. Because smartphones represent freedom. There’s a huge social behavior reorientation that’s already happening. And you can see it through that. And I’m not saying nobody can own cars. If people want to own cars, they can own cars. But there is a new generation coming where freedom is defined by “I can do anything I want, whenever I want. If I want a ride, I get a ride, but I don’t have to worry. I don’t have to make car payments. I don’t have to worry about insurance. I have complete flexibility.” That is freedom too.”

Brussels Express: ‘Je moet van je fietsers houden’

“Brussels Express” (2012) is een knappe documentaire over fietsen in Brussel. Regisseur Sander Vandenbroucke kaart de vele mobiliteitsproblemen van de stad aan. Hoofdpersonages zijn twee fietskoeriers Karl Heinz-Pohl en Karel Rowies. Elke dag duiken zij de grijze stad in en banen zich een weg door de meest dichtgeslibde stad in de wereld. Vanuit hun ervaringen worden er grote bedenkingen gemaakt bij de mobiliteitsaanpak in de stad, de trends en mogelijke oplossingen.

Verder komen ook vele andere betrokkenen aan bod. Zo vertellen fietsmakers Jonathan Borms (Fixerati) en Jean-Philippe Gerkens (Cyclo) over de evolutie van het fietsgebruik in Brussel. Roel de Cleen (Brusselse Fietsersbond) en Danny Smaghe (Touring) hebben het dan weer over de nood aan structurele maatregelen om het autogebruik te doen dalen en de stad fietsvriendelijker te maken.

Ten slotte komt ook Klaus Bondam, acteur en voormalig kandidaat voor het burgemeesterschap van Kopenhagen, aan het woord. Hij overloopt zijn impressies van Brussel en maakt de vergelijking met de stappen die in de Deense hoofdstad reeds werden genomen.

Neem dus even de tijd en geniet van deze leuke kortfilm die trouwens vertoond werd op een hele reeks filmfestivals in binnen- en buitenland.

Meer weten over de film kan via de officiële website. Je kan hen ook volgen via facebook als je op zoek bent naar een lokale vertoning.

2056888399_df42566ed7_z

“Brussel meest dichtgeslibde stad ter wereld”

2056888399_df42566ed7_z

Brussel is Olympisch kampioen van het fileleed bij de steden, België bij de landen. Dat schrijft het zakenmagazine Forbes. Volgens de Amerikaanse consultancy INRIX, gespecialiseerd in mobiliteitsanalyse, is Brussel de meest dichtgeslibde stad ter wereld. Antwerpen staat op de tweede plaats en Los Angeles is derde. In de landenwedstrijd staat België met ruime voorsprong op kop. Je kan de analyse bekijken in deze interactieve ‘Scorecard‘. Los van de methode van analyse en het waarheidsgehalte van de score, valt dat resultaat niet mee voor een land dat zich profileert als logistiek bolwerk. Want hoe bedrijven overtuigen van de logistieke capaciteit als je de lijst aanvoert van meest verkalkte geblokkeerde, dichtgeslibde wegennet? Meer beton gieten of het radicaal anders aanpakken? Ik vermoed dat laatste.

infrarood-verwarming

Efficiënte verwarming in een elektrische auto

Picture by zane.hollingsworth (Flickr, CC)

Picture by zane.hollingsworth (Flickr, CC)

Je hebt er misschien nog niet bij stil gestaan maar een klassieke wagen met verbrandingsmotor heeft een enorm voordeel. Gratis verwarming!

Een verbrandingsmotor is waanzinnig inefficiënt: minder dan de helft van de energie die in je diesel of benzine zit wordt omgezet in kinetische energie, de rest gaat verloren als warmte. Die warmte kan je in de winter gebruiken om de cabine tot een meer aangename temperatuur te brengen.

De elektromotor die je in een elektrische auto (EV) terug vindt, heeft een veel hogere efficiëntie (tot +- 90%) waardoor er onvoldoende verloren warmte beschikbaar is om de passagiers te verwarmen. Je kan een klassieke elektrische verwarming in de batterij van je EV pluggen maar de batterijen van de huidige EV’s zijn daar eigenlijk niet zwaar genoeg voor. Het rijbereik van de elektrische auto wordt daardoor drastisch verminderd. Moeten we dan zitten ijsberen in onze elektrokar? Waarschijnlijk niet, want grote merken én universiteiten werken aan mogelijke oplossingen.

Infrarood verwarming

BMW werkt momenteel aan infrarood verwarming voor EV’s die de klassieke verwarmingsventilatoren overbodig zullen maken. Volgens BMW kan het rijbereik van een elektrische auto tot 30% verhoogd worden met infrarood verwarming ten opzichte van een EV met klassieke verwarmingsventilatoren. Het systeem heeft ook het voordeel dat de warmte quasi onmiddellijk beschikbaar is, dat het geruisloos is en dat het interieur moderner kan gedesigned worden.

Thermische batterij

Ook de Amerikaanse onderzoeksinstelling MIT broedt op een mogelijke oplossing. MIT werkt aan een zogenaamde thermische batterij die door middel van een reservoir, een lagedrukvat en een water-adsorberend materiaal als airco of als verwarming kan fungeren. Het hele systeem lijkt nogal hocus-pocus en omslachtig (geïnteresseerden kunnen de details hier lezen) maar het geeft alvast aan dat we niet moeten wanhopen voor de verwarming in onze toekomstige (elektrische) bolides.

Dagelijks fietsen gezonder dan wekelijks fitnessen

3454046996_54c46342b3_o

Fietsen is gezond, zoveel is zeker. Maar een reeks studies toont aan dat de impact groter is dan je misschien vermoedde. Pendelen met de fiets is zelfs effectiever dan naar de fitness gaan om je gewicht onder controle te krijgen. Haal die fiets dus maar van stal.

Tijdens een studie controleerde Takemi Sugiyama gedurende 4 jaar het gewicht en de fysieke inspanning bij 844 volwassenen. Gemiddeld kwamen zowel fietsers als automobilisten gewicht bij tijdens de testperiode maar het verschil tussen beide groepen was toch significant. Zelfs al sport je regelmatig tijdens je vrije tijd, dan nog heeft pendelen met de fiets een positieve impact om je gezondheid. Fitness combineren met dagelijkse autopendelen bijvoorbeeld is niet voldoende. Zo waren zij die fietsen combineerden met sporten in de vrije tijd de enige groep die geen gewicht bijkwam. De onderzoekers raden overheden en werkgevers dan ook aan om de ‘zittijd’ zo beperkt mogelijk te maken.

Ook eerdere studies toonden duidelijk aan dat enkel sporten tijdens je vrije tijd onvoldoende is om overgewicht tegen te gaan. Een Australische studie uit 2008 raadt zelfs een dagelijkse inspanningsperiode van 60 tot 90 minuten aan. Uiteraard is het niet evident dit in te passen in je drukke agenda en de aanbeveling is dan ook om te pendelen met de fiets naar het werk om dit te realiseren.

Het grootste probleem met fitness en andere sportactiviteiten in je vrije tijd is het simpele feit dat deze concurreren met je andere hobbies en interesses. De aanwezigheid van fietspaden, fietsostrades, fietsstallingen, … is dus cruciaal om de omslag te realiseren door de inspanningen te verplaatsen buiten ‘vrije tijd’-tijd. Het bewijs daarvan komt uit Portland. De stad heeft een van de betere fietsinfrastucturen in de Verenigde Staten en dat vertaalt zich ook naar de gezondheid van zijn inwoners. Een meerderheid van de fietsers haalt zo elke week vlotjes het aanbevolen aantal minuten lichaamsbeweging.

gm-website-7

Zonne-energie scoort beter dan biobrandstof en biomassa in groene mobiliteit

gm-website-7

Dat fossiele brandstoffen op lange termijn een doodlopend straatje zijn is duidelijk, maar wat is nu het efficiëntste alternatief voor groene mobiliteit. Een onderzoek door de ‘University of California’ en de ‘Norwegian University of Science and Technology’ onderzocht de verschillende zogenaamde ‘sun-to-wheels’ alternatieven. ‘Sun-to-wheels’ is een verzamelnaam voor drie grote clusters: Zonne-energie, Biobrandstof of electrische energie gegeneerd door biomassa.

Vijf verschillende mogelijkheden werden bekeken

  1. Biobrandstof op basis van vingergras/switchgrass
  2. Biobrandstof op basis van maïs
  3. Elektriciteit op basis van vingergras/switchgrass
  4. Elektriciteit op basis van mais
  5. Energie via photo-voltaïsche cellen (zonne-energie)

Drie verschillende indicatoren (Vereiste m², Totale uitstoot CO² en de vereiste hoeveelheid energie) werden grondig onderzocht en uitgerekend per 100 gereden kilometers. Zonne-energie kwam duidelijk als winnaar uit de bus wanneer we spreken over nodige landmassa en dit tot 29x minder land dan het efficiëntste alternatief (biobrandstof van switchgrass). Ook op de andere indicatoren scoorde zonne-energie uitstekend.

De conclusie van het rapport is dan ook vrij duidelijk:

Assuming that the economics of PV and BEV technology will further improve and issues of material availability, and electricity transmission and storage can be resolved, PV offers land-efficient and low-carbon sun-to-wheels transportation. Unlike fuel crops, PV electricity does not have to compete with food production and biodiversity for fertile land and could potentially replace all gasoline used in US transportation.