Tagarchief: Geld en duurzaamheid

800px-Bernard_Lietaer_-_PopTech_2011_-_Camden_Maine_USA
Creativiteit, Sociale innovatie

Universiteit voor het Algemeen Belang geeft ‘eredoctoraat’ aan Bernard Lietaer

Geef een reactie

800px-Bernard_Lietaer_-_PopTech_2011_-_Camden_Maine_USA

Het werk van Bernard Lietaer is ondertussen wellicht goed gekend. Recent nog verscheen zijn boek ‘Geld en Duurzaamheid’ (oorspronkelijk geschreven als rapport voor de Club of Rome EU Chapter, in co-auteurschap met onder andere de onorthodoxe econoom Christian Arnsperger, verbonden aan de UCL) in een Nederlandse vertaling.

Kort gezegd argumenteert Lietaer dat het bestaande, mondiale financiële stelsel een fragiele monocultuur is. Er is slechts één, generiek type geld dat voor alles en nog wat gebruikt wordt. Vaak zijn die verschillende functies moeilijk met elkaar te verzoenen (neem als voorbeeld de dollar, die zowel handelsmunt als nationale munt is). De volatiliteit van het geldwezen is volgens Lietaer goeddeels door die ontwerpfouten te verklaren.

Hij pleit voor het creëren van een monetair ecosysteem waarin tal van lokale munten zouden circuleren die doelgericht ontwikkeld worden voor het creëren van niet alleen economische maar ook sociale en ecologische waarde. Deze munten zouden complementair zijn met het ‘officiële’ systeem en kunnen de veerkracht ervan aanzienlijk vergroten. Voor de gebruikers bieden de lokale munten een bescherming tegen de nervositeit van het mondiale monetaire systeem én een mogelijkheid om hun lokale gemeenschap te verduurzamen.

De onverdroten inzet van Lietaer voor een slimmer en duurzamer geldsysteem wordt door de Universiteit voor het Algemeen Belang (UAB) beloond met een eredoctoraat dat wordt overhandigd op 24 september aanstaande.

Voor diegenen die de UAB nog niet kennen: de Universiteit voor het Algemeen Belang is een eigenzinnige denk –en doetank met een uniek profiel in Vlaanderen. Ze wordt gepatroneerd door humanist Riccardo Petrella die al tientallen jaren lang strijdt voor een rechtvaardige mondialisering. Filosofe en activiste Noortje Wiesbauer verzorgt de dagelijkse leiding. De UAB is geen officiële universiteit maar wel een echte ‘universitas’ die zich inzet voor een waardig leven voor iedere wereldburger. Vorming, intellectuele uitwisseling, kunst en activistisch experiment grijpen in elkaar binnen de vier ‘faculteiten’ Water, Anderheid, Mondialiteit en Verbeelding.

De Academische Opening met uitreiking van het Eredoctoraat aan Bernard Lietaer gaat door vanaf 18:00u in Polyvalente zaal Campus Sint Lucas, Sint Jozefstraat 35, 2018 Antwerpen.

Links:
  • Universiteit voor het Algemeen Belang: www.universiteitalgemeenbelang.be
  • Website Bernard Lietaer: www.lietaer.com
  • Club of Rome EU Chapter: www.clubofrome.eu
Sociale innovatie

Geld en duurzaamheid: “Slechts 2% van alle bancaire transacties zijn reëel”

Geef een reactie

Boekvoorstelling: Bernard Lietaer, Geld en duurzaamheid. Van een falend geldsysteem naar een monetair ecosysteem (Utrecht: Uitgeverij Jan van Arkel, 2012). 318 p. ISBN 978 90 6224 521 5.

Cultuurcentrum Vooruit in Gent programmeerde op 28 november 2012 de voorstelling van Geld en duurzaamheid met als sprekers naast de auteur Dirk Holemans (Oikos), Hugo Wanner (FairFin, voorheen Netwerk Vlaanderen), Koen Schoors (Universiteit Gent) en moderator John Vandaele (Mo-Magazine).

Het boek ‘Geld en duurzaamheid. Van een falend geldsysteem naar een monetair ecosysteem’ is een rapport oorspronkelijk in het Engels opgesteld voor de Club van Rome, EU Chapter te Brussel. Lietaer schreef het met Christian Arnsperger, Sally Goerner en Stefan Brunnhuber. De Vlaamse denktank voor ‘sociaal-ekologische verandering’ Oikos en de Nederlandse uitgever bezorgden dit in het Nederlands.

Lietaer hield een kort betoog aan de hand van een duurzaamheidscurve (grafiek). Wanneer het monetair systeem zoals wij het vandaag kennen té efficiënt wordt, is het een monocultuur en niet meer goed bestand om zware schokken op te vangen. Het IMF berekende dat de periode 1970-2010 maar liefst 425 financiële crisissen kende: 145 bankcrissisen, 205 monetaire crisissen en 75 crississen rond staatsschuld, met Griekenland als nummer 76. Dit komt neer op tien crissisen per jaar.

Wij moeten vier zware schokken opvangen: de vergrijzing, met de onzekerheid over de financiering daarvan (alleen al om dit te betalen in België zouden de staatsleningen naar +150% moeten gaan, wat volgens Lietaer niet zal gebeuren); de informatierevolutie, met gevolgen voor werkgelegenheid; de klimaatverandering, waar nu zelfs de Verenigde Staten van wakker liggen; tenslotte de monetaire instabiliteit, veroorzaakt door een systemische bankencrisis.

De kern van het bestaande monetaire systeem, meer dan drieduizend jaar geleden bij de Sumeriërs ontstaan, is het heffen van rente. Vandaag ligt het handelsvolume van deviezen op 4.000 miljard dollar per dag. Slechts 2% van alle bancaire transacties zijn gestoeld op reële transacties; de overige 98% is voor Lietaer te relateren aan speculatie.

Monetaire monocultuur

Ons monetair systeem, als monocultuur te kwetsbaar, heeft nood aan meer diversiteit en interconnectiviteit. Deze begrippen haalt Lietaer uit het werk van Robert E. Ulanowicz (University of Maryland) en Quantitative Ecology. Ulanowicz meet de biomassa van natuurgebieden die een grote rijkdom hebben aan diversiteit. Ulanowicz stelt duurzaamheid vast indien beide redenen opgaan: diversiteit en de sterke verbinding tussen onderdelen.

In tegenstelling tot duurzame ecosystemen is een dennenbos weliswaar bijzonder efficiënt, maar een monocultuur en minder bestand tegen calamiteiten, zoals brand. Toegepast op het monetaire systeem is deze vergelijking met monocultuur niet eens een metafoor, waarschuwt Lietaer. Hoewel de wereld vele nationale valuta kent, geven slechts enkele de toon aan. Het is efficiënt één munt te hebben, maar het is een zwak systeem.

Alternatieve munten

Een veerkrachtiger monetair systeen zoekt alternatieve betaalmiddelen. Complementaire munten zorgen voor een goed tegenwicht. Voorbeelden zijn de frequent flyer miles van vliegtuigmaatschappijen, de door (veelal lokale) besturen uitgegeven betaalmiddelen zoals de Torekens in Gent, en de commerciële kredietkringen voor KMOs zoals het WIR-systeem in Zwitserland. Zulke initiatieven zullen de belangrijkste munten niet vervangen, maar laten toe dat er meer veerkracht komt in het systeem. Zo is er waardecreatie en een inzet van human resources die anders veel moeilijker aan bod zou komen. Alleen daarom verdient dit boek aandacht, in een periode waarin door het bezuinigingsantwoord op de crisis het menselijk kapitaal onder druk staat.