Zeronaut.be Zeronaut.be

Ook imkers treft schuld bij de massale bijensterfte

- Duurzaam, Permacultuur, Voeding -

Ook imkers treft schuld bij de massale bijensterfte

Al vele maanden woedt er een hevige discussie tussen imkers, de publieke opinie en de groene bewegingen langs de ene kant en de producenten van bestrijdingsmiddelen aan de andere kant.

Het verhaal over de bijensterfte is ondertussen al heel bekend, maar de oorzaken voor de massale sterfte van volledige bijenkolonies zijn dit veel meer minder. Momenteel wordt er vooral gefocust op het wijdverspreide gebruik van een nieuw soort bestrijdingsmiddelen. De opgang van de bijensterfte zou nauw verband houden met de opkomst van deze klasse bestrijdingsmiddelen.

Toch kan dit niet dé oorzaak zijn voor de massale bijensterfte. Hier zijn verschillende redenen voor.

Bestrijdingsmiddelen zijn niet schuldig aan alles

Ten eerste is dit soort pesticiden al verboden in verschillende Europese landen waaronder Frankrijk, maar ook daar is er een massale bijensterfte.

Wanneer men ook wat verder terug gaat in de geschiedenis dan wordt er al sinds het eind van de 19de eeuw melding gedaan van plotse verdwijning van kolonies en massale wintersterfte. Sinds er imkers zijn, zijn bijen gestorven en bij momenten massaal verdwenen. Vroeger sprak men over Disappearing Disease, Mystery Disease, Spring dwindle, May Disease, Autumn Collapse en Fall Dwindle Disease om nu uit te komen op CCD (Colony collapse disorder).

Ook imkers treft schuld

Een andere (mede-)oorzaak voor de huidige sterfte kan ook bij de imkers gelegd worden. Imkers willen immers honing oogsten en liefst zoveel mogelijk. Bij het opvolgen van een volk worden de kassen dikwijls geopend en het bijenvolk verstoord. De honing wordt 2x per jaar geoogst, waarbij zeer weinig wordt overgelaten voor de bijen zelf.

Maar het is net deze honing die de bijen in de winter sterk houdt en dient als bescherming tegen de winterkoude. Als vervanging wordt een suikeroplossing gegeven die in niets te vergelijken is met de mineralenrijke honing die van de bijen wordt weggehaald.

In een standaardkast wordt gebruik gemaakt van raten die door de mens gemaakt zijn. Al kan een bij dit perfect zelf, toch worden deze voorgeproduceerde raten gebruikt omdat ze grotere cellen hebben met de bedoeling dat de bijen meer honing produceren. Een belangrijk nadeel van de grotere cellen is een sterk verhoogde toegankelijkheid voor de varroa-mijt, een parasiet met een heel belangrijke rol in de bijensterfte van de laatste 25 jaar.

Een standaardbijenkast is ook redelijk klein, waardoor de bijenzwerm veraf staat van zijn natuurlijke manier van werken. Meestal vormt de bij een nest in een holle boom en kan zo grotere volumes bereiken.

Een natuurlijke manier van bijen houden

Oscar Perone heeft via lang experimenteren met verschillende ontwerpen, een nieuw soort kast en manier van bijen houden ontwikkeld en noemt het PermApiculture (Permanent Apiculture). Het is bijen houden op een natuurlijke manier: geen gebruik van chemicaliën als bestrijding van mijten, geen verstoring van de zwerm (nooit!), niet bijvoeden met suiker, een grote kast zodat de bijen een voldoende grote kolonie kunnen opbouwen met grote reserves zodat ze sterk uit de winter komen, slechts 1 maal oogsten en enkel het overschot zodat de bijen zelf voldoende honing hebben.

Hij bouwt zijn kassen nu al meer dan 8 jaar op deze manier en heeft nog nooit last gehad van de varroa-mijt of CCD. Momenteel krijgt zijn manier van bijen houden navolging over de hele wereld en worden overal Perone-kassen gebouwd. Uitkijken of de resultaten ook bij anderen zo goed zijn en of we zo langs de kant van de imkers al een belangrijke stap kunnen zetten naar het behoud van onze bijen.

Meer info over de bouw van een Perone-Kast vindt u hier: Hoe bouwt u een Perone-kast?

 

Tagged with → • • • • • • • •  
Share →
Author

Frank Anrijs

Ik ben volop bezig met het uitwerken van het permacultuurproject 'Yggdrasil'. Natuurlijk Tuinieren in uw eigen tuin staat hier centraal. Door middel van online cursussen, workshops, rondleidingen, ... promoot ik moestuinieren in samenwerking met de natuur. Meer informatie: Natuurlijke Moestuin

Visit Authors Website →
  • http://www.facebook.com/luc.pintens1 Luc Pintens

    Uit de nieuwsbrief van de werkgroep Bijengezondheid van de KonVIB (Vlaamse Imkersbond):
    Andere diergeneesmiddelen op basis van bijvoorbeeld coumaphos of amitraz zouden onder bepaalde omstandigheden kunnen voorgeschreven of afgeleverd worden door een dierenarts via het cascadesysteem, maar werden niet overwogen in het bestrijdingsadvies. Met reden! In het verleden werd reeds aangetoond dat coumaphos de resultaten van koninginnenteelt negatief beïnvloeden en zeer recent werd ook gevonden dat organofosfaten een invloed hebben op de werking van de hersenen van bijen, net zoals de neonicotinoïden. Daarenboven heeft de combinatie van beide moleculen een versterkend effect. Daarom, als we, als imkerij, een standpunt innemen tegen het gebruik van neonicotinoïden in de landbouw dan moeten we de lijn ook voor ons doortrekken en dergelijke producten weren uit de bijenkast. We kunnen niet werken met twee maten en twee gewichten.

  • http://www.facebook.com/luc.pintens1 Luc Pintens

    Beste Frank, ik sta helemaal achter jou en je permacultuurproject. Ik denk ook dat je deels gelijk hebt met wat je hier schrijft, de bijenteeltmethodes zijn te sterk afgeweken van de natuurlijke behoeften van de bijen. Maar het kasttype zelf heeft daar veel minder mee te maken dan andere factoren, zoals de doorgedreven selectie op eigenschappen zoals zachtaardigheid, raamvastheid, zwermtraagheid en honingopbrengst. Ook kunstmatige inseminatie is duidelijk een verkeerde keuze. Maar ik vind dat je de waarheid geweld aandoet door te zeggen dat de imkers mede schuldig zijn aan de huidige problemen in de bijenteelt.
    De imkers volgden de veranderingen in de landbouw waar ze mee verbonden zijn door de noodzaak van de bestuiving door bijen, deels hiertoe gedwongen door de verminderde bio-diversiteit.
    Je zou kunnen zeggen dat imkers gekozen hebben voor korte-termijn-oplossingen van problemen die zich voordeden, en dat dat niet duurzaam is. Het is wel zo dat indien ze dit niet hadden gedaan, er misschien al lang geen bijen meer hadden geweest. Ze hebben ervoor gezorgd dat er nog bijen zijn, en daarvoor mogen we ze bedanken.

    Ik ben heel actief in de imkersverenigingen, en geef voordrachten over duurzame bijenteelt aan imkers om hen op te roepen aandacht te hebben voor de natuurlijke behoeften van bijen, en je moest eens weten hoe verassend veel imkers mee zijn en begrijpen dat we aan verandering toe zijn. Velen onder hen beseffen dat bijvoorbeeld een natuurlijke selectie belangrijk is voor het behouden van gezonde vitale bijen-genen. Niet iedereen werkt hier met de bijen zoals de commerciële imkers in Amerika die duizenden of tienduizenden bijenvolken hebben. De grootste Vlaamse imker had vorig jaar 750 volken en die werkt heel ambachtelijk. Soms ga ik hem helpen, al werk ik zelf op een hele andere manier. (voor info over mijn project, zie http://hapicultuur.be; ook hapicultuur op FB)

    Het is spijtig dat je zaken herhaalt, mythes die door de pesticide-fabrikanten zoals Bayer en Syngenta verspreid worden. Het is namelijk zo dat in Frankrijk imidacloprid verboden is voor zonnebloemen en maïs, en thiamethoxam niet mag gebruikt worden op koolzaad. Wat gebeurt er nu? Er wordt thiamethoxam en clothianidin gebruikt op zonnebloem en maïs, en clothianidin op het koolzaad. In de praktijk wordt er evenveel of nog meer neonicotinoiden gebruikt in Frankrijk als voor het “verbod”. Ook de biodiversiteit is er niet verbeterd, dus het is logisch dat het daar met de bijen nog steeds even slecht gaat.
    Het klopt dat men vroeger ook verdwijningen had, in onze streken kende men de “mei-ziekte”, maar dit is veel vroeger begonnen dan het einde van de 19de eeuw. En het was niet zo dat toen wereldwijd één derde tot de helft van de door imkers geteelde bijen verdween of stierf, zoals sinds 2006 gebeurt. Globaal bleef dat op ongeveer 10% verlies. Er is hier dus ook geen verband met het invoeren van de bijenkast met raampjes zoals ze nu meestal gebruikt wordt, dat was trouwens eerder aan het begin van de 20ste eeuw.

    Ik kan begrijpen dat je enthousiast bent over vertikale toplatkasten zoals de Perone-kast of de Warré-kast. Deze kasttypes zijn werkelijk gemaakt om een bij-vriendelijke imkerij vorm te geven. Maar het is niet zo dat die ervoor kunnen zorgen dat de bijen het hele jaar rond een gevarieerd aanbod van stuifmeel kunnen genieten. Die diversiteit is er niet meer in gebieden waar monoculturen en de daarmee verbonden pesticiden een groot gedeelte van de oppervlakte bezetten.

    Momenteel is het volgens mij van belang dat we allemaal samenwerken om de bijen te redden, en het veranderen van de voedselproductie-methoden is daarin momenteel de belangrijkste schakel. In de eerste plaats moeten we ons voedsel op een kwaliteitsvolle manier produceren, biologische landbouw en permacultuur vormen de basis voor een gezonde samenleving waar levenskwaliteit terug belangrijker is dan winst.

    Luc Pintens
    Schilde

    (PS: Via Frank VDP kwam ik te weten dat jullie een imker zoeken voor in Yggdrasil, ik hoop dat jullie iemand vinden dichtbij. Voor mij is de afstand te groot om duurzaam te zijn, anders zou ik het graag doen. Wat ik wel zou kunnen doen is jullie ondersteunen door begeleiding op afstand. Je kan me indien gewenst persoonlijk contacteren via de contactpagina op mijn website http://hapicultuur.be)

    • http://blog.natuurlijkemoestuin.be/ Frank Anrijs

      Dag Luc,

      bedankt voor je uitgebreide reactie.

      Ik ben akkoord dat er veel andere oorzaken zijn voor het hoge sterftecijfer van onze bijen, en dit zijn dikwijls factoren waar een imker weinig aan kan veranderen. Maar er zijn zeker ook factoren, weliswaar minder belangrijke, waar een imker wel zelf kan ingrijpen en waar hij toch wel een verschil kan maken.

      De soort kast speelt zeker een rol, ook de gebruikte bestrijdingsmiddelen tegen de varroamijt, het aantal keren openen van een kast, het wegnemen van veel of weinig honing voor de winterrust, …

      Wat mij stoort is dat iedereen momenteel hard roept tegen de pesticiden (wat ook nodig is), maar al de rest wordt vergeten. Natuurlijk is ook de biodiversiteit belangrijk en heeft een imker geen invloed op het aandeel stuifmeel in de natuur. Maar de schuld moet toch niet voor de volledige 100% bij anderen gelegd worden vind ik.

      Het is inderdaad samenwerking die we broodnodig hebben en het niet eenzijdig verbieden van enkele sproeimiddelen en denken dat dan alles in orde komt. Het is een veel breder probleem dat door iedereen moet opgepakt worden, ook door imkers die hun methodes moeten aanpassen naar een natuurlijkere manier van werken.

      Dat dit in Vlaanderen al bezig is, is goed nieuws en betekent dat we op de goede weg zijn! Nu nog de landbouwers overtuigen …

      Frank

      PS: Ik ben momenteel met een groepje van vier personen aan het afspreken om in de paasvakantie een perone-kast te bouwen en te installeren bij ons. Een zwerm zou waarschijnlijk ook al in orde zijn, toch bedankt voor uw aanbod. Begeleiding van op afstand is altijd welkom :-) .

    • http://blog.natuurlijkemoestuin.be/ Frank Anrijs

      Ik lijk toch wel gelijk te hebben dat ook imkers boter op hun hoofd hebben. Dit blijkt overduidelijk uit een recente studie waar het besluit is dat de gebruikte varroa bestrijdingsmiddelen in hoge mate schadelijk zijn voor de bijen.

      Meer info: http://www.vilt.be/Neonicotinoiden_tasten_hersenen_van_bijen_aan

      • http://www.facebook.com/luc.pintens1 Luc Pintens

        De info van VILT waarnaar verwezen wordt blijkt maar weer eens gekleurd. Vergelijk het maar met het abstract van de recente studie van Christopher Connolly, waar het artikel van Vilt over gaat: “Cholinergic pesticides cause mushroom body neuronal inactivation in honeybees”.

        Abstract: Pesticides that target cholinergic neurotransmission are highly effective, but their use has been implicated in insect pollinator population decline. Honeybees are exposed to two widely used classes of cholinergic pesticide: neonicotinoids (nicotinic receptor agonists) and organophosphate miticides (acetylcholinesterase inhibitors). Although sublethal levels of neonicotinoids are known to disrupt honeybee learning and behaviour, the neurophysiological basis of these effects has not been shown. Here, using recordings from mushroom body Kenyon cells in acutely isolated honeybee brain, we show that the neonicotinoids imidacloprid and clothianidin, and the organophosphate miticide coumaphos oxon, cause a depolarization-block of neuronal firing and inhibit nicotinic responses. These effects are observed at concentrations that are encountered by foraging honeybees and within the hive, and are additive with combined application. Our findings demonstrate a neuronal mechanism that may account for the cognitive impairments caused by neonicotinoids, and predict that exposure to multiple pesticides that target cholinergic signalling will cause enhanced toxicity to pollinators.

        Het hele studieverslag is nog niet in mijn bezit, dus ik kan voorlopig enkel zeggen dat de miticide Coumaphos (die in de studie gebruikt werd, samen met de neonicotinoiden Imidacloprid en Clothianidin) in België officieel niet gebruikt wordt. De conclusie van het onderzoeksteam is mogelijk anders dan die van Vilt, daarvoor zou je de cijfers uit de studie moeten raadplegen, en bekijken hoeveel erger de situatie is bij gecombineerd gebruik van de miticide en de pesticiden, in vergelijking met enkel de pesticiden. Verder is uit het abstract niet met zekerheid op te maken wat de conclusie is van het onderzoeksteam zelf, maar volgens mij hebben ze het vooral over het effect van de pesticiden.

        De pesticide-producenten zijn de enige partij die er (veel) belang bij hebben aan te tonen en te benadrukken dat niet enkel het gebruik van pesticiden de massale bijensterfte veroorzaakt. Dat Vilt hieraan meewerkt zijn we al gewend, maar om hier nogmaals de visie van Bayer en Syngenta geserveerd te krijgen stelt me teleur.
        Verder vind ik het spijtig dat de imkers in het algemeen aangevallen worden, om het gelijk van iemand aan te tonen. Ik heb nooit beweerd dat imkers geen fouten maken, maar volgens mij zijn de fouten van pesticide-producenten (en de beleidsmakers die ze toestaan) enorm veel groter. Wijzen op de boter op het hoofd van de imkers, en niet wijzen op de fouten en leven-vernietigende belangen in het pesticide-kamp is in mijn ogen niet correct…

        • http://NatuurlijkeMoestuin frankanrijs1

          Ik heb ook nooit beweerd dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen niet schadelijk is voor de bijen. Natuurlijk hebben firma’s zoals Monsanto en Bayer een groot aandeel in de bijensterfte.

          Maar zoals ik al eerder geschreven heb is het heel gemakkelijk om een beschuldigende vinder uit te steken naar de grote, stoute bedrijven en zelf verder te gaan met dezelfde praktijken die ook niet echt optimaal zijn voor het voortbestaan van bijen.

          Al de mensen die oproepen om de petities tegen het gebruik van bestrijdingsmiddelen te tekenen eten heus niet allemaal biodynamisch en een groot deel gebruikt waarschijnlijk zelf Round-Up om zijn steentjes proper te houden.

          Het stoort mij gewoon geweldig dat er enkel op de bestrijdingsmiddelen wordt gehamerd terwijl het probleem gewoon immens veel groter is.

          De manier van imkeren moet veranderen, ALLE bestrijdingsmiddelen moeten verboden worden, houtkanten, bloeiende bermen, … moeten hersteld worden, natuurreservaten uitgebreid, … maar dat wordt nooit vermeld.

          Daarom probeer ik ook duidelijk te maken dat het verbieden van enkele bestrijdingsmiddelen geen zoden aan de dijk zet. Maar voor de publieke opinie lijkt het verbieden van deze middelen voldoende om de bijen te redden. Niets is minder waar!

          Het is gewoon een feit dat iedereen schuldig is aan de bijensterfte: grote bedrijven, boeren, beleidsmakers, consumenten, tuiniers, ….

          Indien u mijn blog volgt en het project dat ik samen met mijn ouders heb dan weet u dat ik tegen elke vorm van bestrijdingsmiddelen ben en zeker de imkers niet wil afvallen. Maar het moet gewoon gezegd worden dat het probleem veel breder is dan enkel bestrijdingsmiddelen.

          Groeten,

          Frank