Er ontbreekt iets aan de 3R (Reduce, Reuse, Recycle) filosofie van duurzaamheid. Het produceren van minder afval, het gebruik van minder materiaal, het creëren van een circulaire kringloop, allen leveren ze een voordeel dat vaak als een financiële besparing wordt uitgedrukt. De uitgespaarde kosten scheppen de mogelijkheid om meer aan te kopen. De extra aankopen verminderen vervolgens de impact van de oorspronkelijke duurzaamheidsmaatregelen. Ze kunnen deze zelfs volledig teniet doen. Een dergelijk mechanisme heet een rebound effect.
Een voorstel om dergelijke rebounds te vermijden is het herinvesteren van een kleine fractie van de besparingen in “environmental causes” of milieu-goede-doelen. Een herinvestering van slechts 1% van de uitgespaarde kosten blijkt voldoende te zijn. De publicatie van de berekening is hier te vinden (pdf-file): Restore: an R of sustainability that can tame the “conundrum” (23 juli jl.). Dit leidt tot het herstel-principe of “restore principle” dat stelt dat de voordelen voor het milieu dramatisch verhogen wanneer een fractie van de besparingen aangewend worden voor milieuherstel-projecten. Het 3R motto Reduce, Reuse, Recycle zou dus uitgebreid moeten worden tot Reduce, Reuse ,Recycle, Restore.
Een aantal voordelen van deze vierde pijler van de duurzaamheidsfilosofie zijn als volgt samen te vatten:
- Vrijwillig doneren aan milieu organisaties zal stijgen
- Vroegtijdige incorporatie van de vier pijlers zal de efficiëntie van de maatregelen sterk verhogen
- “Offset-cynisme” stelt offset mechanismen in vraag omdat die de motivatie zouden verlagen om te voorkomen eerder dan te genezen. Dit wordt nu vermeden aangezien met een stijgende reductie ook de offsets stijgen.
- “Rebound-cynisme” suggereert dat ten gevolge van rebound, de vele besparingen in feite nutteloos zijn. Dit wordt nu gecountered door het minimaliseren van de rebound via het herstel-principe.
- Het is eenvoudiger geldfluxen dan CO2-fluxen te meten wat het systeem vereenvoudigt
- Vertegenwoordigt een visie voor een tijd waarin het noodzakelijk kan worden de broeikasgassen uit de atmosfeer te verwijderen.
- Een grote motivatie voor duurzaamheidsinspanningen is de financiële besparing die het oplevert, door slechts een kleine fractie van deze besparing te gebruiken voor een herinvestering, blijft deze motivatie intact.
De publicatie concentreert zich op CO2 en de compensatie van “carbon offsets”. De grootte van het rebound effect voor CO2 uitstoot blijkt relatief gezien klein voor CO2 intensieve producten zoals electriciteit en zeer hoog (tot 100% en meer) voor producten met een gemiddelde CO2 intensiteit. Dit betekent dat voor efficiëntieprojecten die geen herstel-principe hanteren, de CO2 intensieve producten het grootste deel van de aandacht dienen te krijgen. Elke reductie van middelmatig intensieve CO2 producten loopt immers het risico teniet gedaan te worden door een herinvestering van de vrijgekomen middelen in meer producten met een gelijkaardige impact.
Het feit dat de gevraagde fractie voor herinvestering zo klein is dient een aanmoediging te zijn om deze piste verder te onderzoeken en toe te passen op de Europese situatie. Het toont aan dat een systeem van vrijwillige giften effectief kan zijn en een belangrijk resultaat zou opleveren. Een eenvoudig basisprincipe als het integreren van een fractie van de besparingen met goede doelen voor de planeet is een uitgelezen kans tot een kritieke bijdrage aan een leefbare planeet.
