Wanneer men over broeikasgassen en de opwarming van de aarde praat, gaat het bijna uitsluitend over CO2 en methaan. Toch zijn deze stoffen in miniem kleine concentraties aanwezig, zeker wanneer u ze vergelijkt met waterdamp, wat in concentraties tussen de 1 en 4% voorkomt (CO2 = 0,038%, Methaan = 0.00022%). Daarbovenop heeft ook waterdamp grote invloed op de temperatuur, zowel negatieve als positieve.
Verdamping zorgt voor meer waterdamp en dus meer wolken. Deze wolken schermen het aardoppervlak af van de zon en weerkaatsen een deel van de warmte. Anderzijds weerkaatsen en absorberen de wolken ook een aanzienlijk deel van de warmte die de aarde uitstraalt en dragen ze zo bij aan de opwarming van de aarde. Het netto-effect zou een koeling van de aarde zijn maar hangt in grote mate af van welke wolken er gevormd worden. Lage bewolking (stratus bewolking) sluit het aardoppervlak goed af en weerkaatst een groot deel van het zonlicht. Een ander soort bewolking (Cirrus) heeft dan weer het tegenovergestelde effect.
Momenteel zou de bewolking de temperatuur op aarde met een 5-tal graden verlagen maar of dit in de toekomst ook zo blijft is onzeker.
Er is echter nog meer aan de hand met waterdamp. Door de opwarming van de aarde en de warmere lucht, ontstaat er meer waterdamp. Warmere lucht kan meer waterdamp vasthouden. Waterdamp heeft een versterkende werking op het stijgen van de temperatuur. Voor elke graad temperatuurstijging door CO2, komt er ook een graad bij door verhoogde aanwezigheid van waterdamp.
No problem
Een belangrijk argument om waterdamp af te schrijven als broeikasgas is haar korte levensduur. Wanneer de lucht verzadigd is, valt de overtollige waterdamp eruit en is het probleem opgelost. Een verhoogde concentratie aan waterdamp overleeft maar enkele dagen. Methaan daarentegen blijft een 10-tal jaren actief als broeikasgas en het verlagen van het CO2-gehalte tot pre-industrialisatie niveaus zal 100-den jaren duren.
Niet helemaal juist
Door het verbranden van fossiele brandstoffen (bij verbranding komt ook water vrij), door het bovenhalen van ‘fossiel water‘ uit diepe aquifers en door het verstoren van de natuurlijke watercyclus verdubbelt het gehalte aan waterdamp in de troposfeer tegen het einde van deze eeuw. Dit resulteert in een verdubbeling van de opwarming door waterdamp in vergelijking met wanneer de waterdamp constant blijft.
Wolken zijn de grote onbekende
Wat het juiste effect van een verhoogde concentratie aan waterdamp zal zijn is moeilijk te voorspellen. Wolken vormen een grote onzekere speler in het klimaatopwarmingsverhaal en hun effect kan elke kant op. Dat waterdamp echter een rol speelt in het klimaatprobleem als broeikasgas staat buiten kijf.
Auteur: Frank Anrijs
Ik ben volop bezig met het uitwerken van het permacultuurproject 'Yggdrasil'. Natuurlijk Tuinieren in uw eigen tuin staat hier centraal. Door middel van online cursussen, workshops, rondleidingen, ... promoot ik moestuinieren in samenwerking met de natuur.
Meer informatie: Natuurlijke Moestuin
Intussen regent het niet meer in Nieuw-Zeeland: http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/buitenland/130315_NieuwZeeland_droogte
“And winemakers describe the current conditions as perfect.”
Verandert niets aan de statements beneden. Voor Nieuw-Zeeland, en binnenkort Spanje Italië etc … wordt een verbreding van de subtropische gordels verwacht (= woestijngordels). Op een kaart valt direct op dat het noorden van Nieuw-Zeeland zich net onder de zuidelijke gordel bevindt, vergelijk met name de ligging van de Australische woestijnen en de noordelijke helft Nieuw-Zeeland.
Beste discussie die ik gevonden heb tot nu toe hier: http://www.ajc.com/ap/ap/agriculture/new-zealand-drought-hurting-farmers-and-economy/nWrbY/
Ze krijgen trouwens nat weer binnenkort: http://www.metservice.com/national/warnings/severe-weather-outlook. Direct “severe weather” bovendien. Die uitgedroogde gronden kunnen het water dan bijna niet absorberen, wat vervolgens wegspoelt samen met een deel van de grond - tenminste in het geval van akkers.
Intensiteit stijgt dus, variabiliteit stijgt, schade stijgt. Zou graag iets vrolijker vertellen.
Dag Frank,
Twee bedenkingen:
1) Als in de zomer, op een mooie avond, de temperatuur eindelijk begint te dalen, wordt het gras nat. Dit noemen we dauw. De temperatuur waarop die dauw zich vormt noemen we het dauwpunt. De reden dat die dauw zich vormt is meer water in de lucht dan die lucht kan dragen, oververzadiging dus. Met dalende temperaturen geraakt de lucht sneller verzadigd, die kan dan minder water vasthouden. Overtollig water condenseert dan, op gras, op glas. Omgekeerd geldt gelijkaardig dat met stijgende temperaturen, de lucht meer water kan vasthouden.
In een wereld waar de temperaturen gemiddeld stijgen, zal er dus gemiddeld meer water in de atmosfeer opgenomen worden. Dit is de hoofdreden voor het huidige stijgend waterdampgehalte in onze lucht. En de reden waarom er in deze streken meer regen verwacht wordt, met vooral een stijging in de intensiteit van die regens, en meer sneeuw (herkenbaar?).
Stijgende waterdampconcentraties in de lucht in een opwarmend klimaat is één van de bekendste voorbeelden van een zelfversterkende effect, de zogenaamde feedbacks. De luchttemperatuur stijgt, die kan meer water opnemen, dat water absorbeert meer van de infraroodstraling, dat zorgt voor een stijgende temperatuur, de lucht kan meer water opnemen enzovoort.
2) Er bestaan ook negatieve feedbacks zoals het albedo-effect van een witte ijsvlakte die inkomende zonnestraling wegkaatst. Wolken waren lang een discussiepunt. Intuïtief lijken wolken eveneens voor een albedo-effect te zorgen. Wolken houden echter ook een deel van de infraroodstraling vast, anders zou die naar de ruimte ontsnappen.
Het meest recente nog niet gepubliceerde maar wel gelekte IPCC rapport (fifth assessment), stelt dat de meest recente en beste berekeningen duidelijk maken dat wolken de opwarming versterken (zie oa.http://thinkprogress.org/climate/2012/12/16/1334921/leaked-ipcc-draft-report-recent-warming-is-manmade-cloud-feedback-is-positive-inaction-is-suicidal/). Consistent met uw beschrijving, zal namelijk de wolktophoogte stijgen, hogere wolken dus, wat resulteert in een versterkend effect: “cloud top altitude increases at nearly every location, lead-
ing to a large positive LW (longwave) cloud feedback”, zie 2013 paper Zelinka et al. http://www.atmos.washington.edu/~mzelinka/Zelinka_etal_revised.pdf
Groet,
Wim