Contact Us

Use the form on the right to contact us.

You can edit the text in this area, and change where the contact form on the right submits to, by entering edit mode using the modes on the bottom right. 

28 Vrijheidslaan
Koekelberg, Brussel, 1081
Belgium

+32 497552244

Blog

Open blog ter ere van de duurzame revolutie.

Noorwegen zet literair erfgoed gratis online

Olivier Beys

Noorse-Nationale-Bibliotheek-3

De Noorse nationale bibliotheek pakt uit met een unicum in de boekenwereld. Op het online platform bokhylla ('boekenplank' in het Noors) zijn vrijwel alle boeken  die in Noorwegen voor het jaar 2001 zijn gepubliceerd gratis te raadplegen. De Noorse pioniers zetten daarmee een belangrijke stap naar de vrije toegang van kennis en informatie.

Op de website vallen momenteel 135.000 werken te raadplegen. Op termijn worden dat er 250.000, met inbegrip van Noorse vertalingen van buitenlandse boeken. Het is het eerste project dat toegang verschaft tot boeken die nog steeds onder auteursrecht gebukt gaan - in Noorwegen verloopt het copyright 70 jaar na het overlijden van de auteur.

De bibliotheek sloot daartoe een deal met Kopinor, een koepelorganisatie die zowat alle grote auteurs en uitgeverijen verzamelt. Elke gedigitaliseerde pagina die online verschijnt levert Kopinor een vast bedrag op, momenteel is dat 0,04 eurocent. Op zijn beurt verdeelt Kopinor de royalties onder zijn leden. Belangrijk is dat een bestseller volgens deze formule evenveel oplevert als een obscuur stationsromannetje.

Via deze in Noorwegen volstrekt legale methode slaagt de nationale bibliotheek in het verzoenen van een digitale bibliotheek en het copyright, een discussie die in andere landen veelal verzandt in complex juridisch getouwtrek. De sleutel tot succes ligt enerzijds in het kleine aantal stakeholders - de bibliotheek en Kopinor - om tot een akkoord te komen, anderzijds aan het vrijwel universeel bereik van het project - zelfs auteurs die geen lid zijn van Kopinor vallen onder het akkoord .

Het grootste obstakel in andere landen ligt in de moeilijkheid om alle rechthebbenden op te sporen. Er is immers een akkoord nodig tussen alle copyrighthouders. Oude, vergeten auteurs, failliete uitgeverijen, anonieme illustratoren en fotografen opzoeken is echter een onbegonnen werk.  Daar houden de Noren zich niet mee bezig. Wel kan elke auteur of uitgeverij kan vragen om het boek offline te halen. 

Dat gebeurt in de praktijk maar zelden. Slechts 3.500 boeken zijn van de site gehaald, vooral school- en kinderboeken - niet toevallig twee winstgevende boekengenres. Tot dusver lijkt de boekenverkoop niet te zijn aangetast door het project. Bokhylla geeft integendeel vaak een tweede leven aan boeken die gekluisterd zijn aan een copyright en tegelijk uitverkocht zijn in de boekhandel.

Knut Hamsun met familie (1917) - Foto: Nationale Bibliotheek Noorwegen

Ongeveer 85 procent van alle beschikbare boeken op bokhylla zijn minstens eenmaal geraadpleegd, wat aantoont dat digitalisering niet enkel loont voor grote, bekende werken. Slechts één (kleine) valse noot voor liefhebbers die zich plotsklaps geroepen voelen  om de oeroude Skaldische poëzie te ontdekken of de oeuvres van Nobellaureaten Knut Hamsun of Sigrid Undset een leesbeurt te geven. Hen wacht een namelijk een grote teleurstelling: enkel Noren krijgen voorlopig vrije toegang tot hun literair erfgoed, met uitzondering van buitenlandse onderzoekers.